تبلیغات

شبهای طلایی و فرصتهای استثنائی را از دست ندهیم.


كلمه «قدر» در قرآن، در چند معنا به كار رفته است:

الف: مقام و منزلت. چنان كه مى ‏فرماید: «وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ؛ آن گونه كه باید، مقام و منزلت الهى را نشناختند»[1].

ب: تقدیر و سرنوشت. چنان كه مى‏ فرماید: «جِئْتَ عَلى‏ قَدَرٍ؛ یا مُوسى اى موسى تو بنا بر تقدیر الهى به این مكان مقدّس آمده ‏اى»[2].

ج: تنگى و سختى. چنان كه مى ‏فرماید: «وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُه؛ و كسى كه رزق و روزى بر او تنگ و سخت شود»[3]

دو معناى اول در مورد « لَیْلَةِ الْقَدْرِ» مناسب است، زیرا شب قدر، هم شب با منزلتى است و هم شب تقدیر و سرنوشت است. هستى، حساب و كتاب و قدر و اندازه دارد.چنان که قرآن می فرماید: «وَ إِنْ مِنْ شَیْ‏ءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ؛ هیچ چیز نیست مگر آن كه خزانه آن نزد ماست و جز به مقدار تعیین شده فرو نمى‏ فرستیم. حتّى مقدار نزول باران از آسمان حساب شده است»[4]. «وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ؛ نه تنها باران، بلكه هر چیز نزد او اندازه دارد[5]. «وَ كُلُّ شَیْ‏ءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ؛ هر چیز در نزد خدا به مقدار و میزان ثابت و معین است»[6].

خداوند در شب قدر، امور یك سال را تقدیر مى‏ كند، چنان كه قرآن مى‏ فرماید: « فِیها یُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِیمٍ؛ در آن شب، هر امر مهمّى، تعیین و تقدیر مى ‏شود[7]. بنابراین، شب قدر منحصر به شب نزول قرآن و عصر پیامبر نیست، بلكه در هر رمضان، شب قدرى هست كه امور سال آینده تا شب قدر بعدى، اندازه‏ گیرى و مقدّر مى‏ شود. بیدار بودن شب قدر و احیاى آن با دعا و نماز و قرآن، مورد سفارش پیامبر و اهل بیت آن حضرت بوده است و در میان سه شب، بر شب بیست و سوم تأكید بیشترى داشته ‏اند.

چنان كه شخصى از پیامبر پرسید: منزل ما از مدینه دور است، یك شب را معیّن كن تا به شهر بیایم. حضرت فرمود: شب بیست و سوم به مدینه داخل شو[8].

امام صادق (ع) در حالى كه بیمار بودند، خواستند كه شب بیست و سوم ایشان را به مسجد ببرند[9]  و حضرت زهرا (ع) در این شب، با پاشیدن آب به صورت بچه‏ ها، مانع خواب آنها مى ‏شدند[10].

در حدیثى طولانى از پیامبر اكرم (ص) مى‏خوانیم كه حضرت موسى (ع) به خدا عرض كرد: خدایا مقام قربت را خواهانم. پاسخ آمد: «قُربى لِمَن استَیقَظَ لَیلَةَ القَدر»، قرب من، در بیدارى شب قدر است.

عرضه داشت: پروردگارا، رحمتت را خواستارم. پاسخ آمد: «رَحمَتى لِمَن رَحمَ المَساكِینَ لَیلةَ القَدر»، رحمت من در ترحّم بر مساكین در شب قدر است.

گفت: خدایا، جواز عبور از صراط مى‏خواهم. پاسخ آمد: «ذلكَ لِمَن تَصدَّقَ بِصَدَقَةٍ لَیلَةَ القَدر»، رمز عبور از صراط، صدقه در شب قدر است.

عرض كرد: خدایا بهشت و نعمت ‏هاى آن را مى‏طلبم. پاسخ‏ آمد: «ذلك لِمَن سَبَّحَ تَسبیحَة فى لیلةِ القدر»، دستیابى به آن، در گرو تسبیح گفتن در شب قدر است.

عرضه داشت: پروردگارا، خواهان نجات از آتش دوزخم. پاسخ آمد: «ذلك لِمَن استَغْفَرَ فى لَیلةِ القَدر»، رمز نجات از دوزخ، استغفار در شب قدر است.

در پایان گفت: خدایا رضاى تو را مى ‏طلبم. پاسخ آمد: «رضاىَ لِمَن صَلّى‏ رَكعَتَینِ فى لَیلةِ القَدر»، كسى مشمول رضاى من است كه در شب قدر، نماز بگذارد[12].

از وقایع عجیب تاریخى، ضربت خوردن حضرت على (ع) در شب قدر، در محراب عبادت و به هنگام نماز است. آرى، اشرف خلق خدا، در اشرف مكان‏ ها و اشرف زمان‏ ها، در اشرف حالات، شهید شد.

شب جایگاه ویژه ‏اى در مسائل معنوى دارد كه به چند مورد اشاره مى ‏كنیم:

خداوند براى اهداى تورات، حضرت موسى را به مناجات شبانه فراخواند: « أَرْبَعِینَ لَیْلَةً  »[13]

قرآن، زمان مناسب براى استغفار را، هنگام سحر مى‏ داند: «وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ »[14]

عروج پیامبر به آسمان، به هنگام شب بود. « أَسْرى‏ بِعَبْدِهِ لَیْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ »[15]

پیامبر مأمور بود كه مناجات و عبادات شبانه داشته باشد. « وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ»[16]، «قُمِ اللَّیْلَ إِلاَّ قَلِیلاً »[17]

خداوند از عابدان در شب ستایش مى‏ كند. «یَتْلُونَ آیاتِ اللَّهِ آناءَ اللَّیْل»[18]  و به تسبیح در شب سفارش مى‏ كند. «وَ سَبِّحْهُ لَیْلاً طَوِیلاً»[19]

خداوند در قرآن، به زمان طلوع فجر و هنگام عصر یك بار سوگند یاد كرده است، ولى به هنگام سحر سه بار. «وَ اللَّیْلِ إِذا عَسْعَسَ»[20] ، «وَ اللَّیْلِ إِذْ أَدْبَرَ»[21]، «وَ اللَّیْلِ إِذا یَسْرِ»[22]

تقارن شب تقدیر بشر با شب نزول قرآن، شاید رمز آن باشد كه سرنوشت بشر، وابسته به قرآن است. اگر پیرو قرآن باشد، سعادت و رستگارى و اگر دور از قرآن باشد، شقاوت و بدبختى براى او رقم مى‏ خورد.

شاید رمز این كه شب قدر مخفى است، آن باشد كه مردم شب‏ هاى متعدّد را به عبادت بپردازند، كسانى كه یك شبِ آنرا درك كردند مغرور نشوند و كسانى كه آنرا درك نكردند، از باقى شب‏ها مأیوس نشوند.

شب قدر، شب شكر گزارى و تشكّر از خداوند است. زیرا مهم‏ترین نعمت خداوند بر بشر، یعنى قرآن نازل شده است. «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ»

ظرف و مظروف باید متناسب باشند. بهترین كتاب در بهترین شب بر بهترین انسان‏ها نازل مى ‏شود. «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ»


[1] - سوره انعام، آیه 91

[2] - سوره طه، آیه 40

[3] - سوره طلاق، آیه 7

[4] - سوره حجر، آیه 21

[5] ­- سوره مؤمنون، آیه 18

[6] - سوره رعد، آیه 8

[7] - سوره دخان، آیه 4

[8] - وسائل الشیعه، ج 3، ص 307

[9] - بحار الانوار، ج 95، ص 169

[10] - بحار الانوار، ج 94، ص 10

[11] - تفسیر مجمع البیان‏

[12] - وسائل الشیعه، ج 8، ص 20

[13] - سوره بقره، آیه 51

[14] - سوره ذاریات، آیه 18

[15] - سوره اسراء، آیه 1

[16] - سوره اسراء، آیه 79

[17] - سوره مزّمل، آیه 2

[18] - سوره آل‏عمران، آیه 113

[19] - سوره انسان، آیه 26

[20] - سوره تكویر، آیه 17

[21] - سوره مدّثر، آیه 33

[22] - سوره فجر، آیه 4